مناط ترتب معيارهاى تحقق ترتّب در بحث تزاحم كسانى كه به ترتب اعتقاد دارند ، مناط ترتب را وجود دو امر مىدانند كه در يك زمان متوجه مكلف گرديده و مكلف از انجام هر دو در يك زمان عاجز است و يكى از دو امر مهم‌تر از ديگرى و داراى رتبه‌اى بالاتر است ؛ به اين بيان كه امر به اهم مطلق است ، ولى امر به مهم ، مشروط به عصيان يا عزم بر عصيان امر اهم مىباشد . در اين موارد ترتب تحقق پيدا مىكند . خمينى ، روح الله ، تهذيب الاصول ، ج 1 ، ص 315 . نائينى ، محمد حسين ، اجود التقريرات ، ج 1 ، ص 295 . سبحانى تبريزى ، جعفر ، المحصول فى علم الاصول ، ج 2 ، ص 34 . مناط حجيت امارات ملاك شرعى اعتبار أمارات مراد از مناط حجيت امارات ، همان ميزان و پشتوانه حجيت امارات است . توضيح : از نظر اسلام حكم اولى هر مكلفى آن است كه به وظايف و تكاليفى كه متوجه او است ، يقين پيدا كند ، و حق ندارد به گمان اعتماد نمايد . آياتى از قرآن ، پيروى از ظن بما هو ظن صرف‌نظر از وجود دليل قاطع بر اعتبار آن را ممنوع دانسته است : « إِنَّ الظَّنَّ لا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئاً » . « 1 » بنابراين ، اصل اولى ، حرمت عمل به ظن است ، اما برخى از ظن‌ها از اين قاعده مستثنا مىباشد و آن ظن‌هايى است كه دليل قاطع بر اعتبار آنها اقامه شده است ، مانند : ظن حاصل از خبر واحد ثقه . پس مناط حجيت امارات ، علم است ؛ يعنى هر اماره ظنىاى كه دليل قطعى بر حجيت آن اقامه شده باشد ، حجت است ، و امارات هرچند خود علم‌آور نمىباشد ، اما علمى است ؛ يعنى منسوب به علم مىباشد ، و اين مناط حجيت آنها است . محمدى ، على ، شرح اصول فقه ، ج 3 ، ص ( 26 - 24 ) . مشكينى ، على ، اصطلاحات الاصول ، ص 69 . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص ( 23 - 22 ) . سبحانى تبريزى ، جعفر ، الموجز فى اصول الفقه ، ص 266 . مناط مفهوم شرط ر . ك : شرايط مفهوم شرط مناط مقدميت ر . ك : ملاك مقدميت مناقضه ر . ك : نقض علت مناهى تحريمى ر . ك : حرام مناهى تنزيهى ر . ك : مكروه منتهاى تخصيص ر . ك : حد تخصيص منجّزيت علم ر . ك : منجّزيت قطع منجّزيت علم اجمالى ر . ك : تنجيز علم اجمالى منجّزيت قطع سببيت قطع در تنجّز تكليف شرعى منجّزيت قطع ، مقابل معذّريت قطع و از لوازم قطع بوده و به معناى قطعيت يافتن تكليف در حق مكلف ، به سبب قطع است . منجّزيت در جايى است كه آخرين مرحله از مراحل توجه تكليف به مكلف ( اقتضا ، انشا ، فعليت و تنجز ) كامل مىشود ، و اين امر ، سبب قطع عذر مكلف مىگردد ، زيرا تكليف در حق او مسلّم شده و قطع او با واقع نيز مطابق مىباشد ، بنابراين هيچ‌گونه عذرى در ترك تكليف و مخالفت با قطع ندارد و چنانچه با آن مخالفت نمايد ، سزاوار عقوبت است . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 2 ، ص 230 . اصفهانى ، محمد حسين ، نهاية الدراية فى شرح الكفاية ، ج 2 ، ص 1 . صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 1 ، ص 172 . فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 4 ، ص 171 . مندوب ر . ك : مستحب مندوب اصلى ر . ك : مستحب اصلى مندوب تبعى ر . ك : مستحب تبعى مندوب زائد ر . ك : مستحب مندوب غيرى ر . ك : مستحب غيرى مندوب مشروط ر . ك : مستحب مشروط مندوب مشروع ر . ك : مستحب مندوب مطلق ر . ك : مستحب مطلق

--> ( 1 ) . يونس ( 10 ) ، آيه 36 .